CÒN AI THƯƠNG DÂN TÔI @{Official Vietlondon-Lyrics}
SÀI GÒN — Forever. For Them - SÀI GÒN — Mãi Mãi Trong Ta.@{Official Vietlondon-Lyric}
https://youtu.be/CRGlVQL-CKE?si=UQHSl_A4akvcflvP
GIOAN BAOTIXITA — PRESIDENT NGÔ ĐÌNH DIỆM
https://youtu.be/GkDC5BP8Aso?si=6142eQGNVK3t8-FF
00
0
1
2
3
4
5
Monday, November 16, 2026
Tiếng Việt đáng yêu
Cha Kể Chuyện Cười Khỏe, vui và cười....
Nước Lã, Vã Nên Hồ
Nước lã, vã nên hồ là một phần của lời ca dao và được trích ra như một thành ngữ độc lập. Nếu nói đầy đủ là:
Nước lã, mà vã nên hồ, Tay không, mà nổi cơ đồ mới ngoan.
Nước lã, vã nên hồ là
cách nói thậm xưng. Thoạt nghe có vẻ không hợp lý, chẳng suôi tai. Tuy
nhiên trước khi đi đến kết luận về ý nghĩa và giá trị của nó, ta thử
tìm hiểu nghĩa và ý của từng tiếng, từng phần câu xem sao? Trong tìm
hiểu, không thể tách rời nước lã, vã nên hồ với lời ca dao nguyên thủy đầy đủ. Nước lã (tiếng
miền Bắc Việt Nam) để chỉ nước lạnh, nước trong, nước sạch. Chỉ có nước
không mà thôi, không pha lẫn hay hòa tan bất cứ chất nào khác. Nước lã
có thể là nước mưa, nước giếng, nước suối, nước máy. Nói chung là nước
dùng để nấu ăn và uống đuợc. Tương tự trong câu:
Giọt máu đào, hơn ao nước lã.
Vã:
biến âm của tiếng vỗ, vỗ nhẹ. Ở đây có nghĩa là trộn, khuấy, đảo lên
đảo xuống nhẹ nhàng, làm cho chất lỏng dần dần đặc quánh lại.
Hồ hay
cháo loãng là dung dịch nước pha bột gạo nếp, nấu lên dùng để dán dính
hay tẩm thấm vào vải lụa, giấy cho mịn mặt và đẹp thêm. Tay không hay tay trắng là chẳng có vốn liếng, phương tiện trang bị nào cả, như câu tay không bắt gió. Ở đây có nghĩa là khởi đầu sự nghiệp, không nhận được sự giúp đỡ của ai hay không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác. Nổi cơ đồ: đạt được sự nghiệp, thành quả lớn lao. Ngoan: tài giỏi. Với nghĩa này, thường ghép chung với tiếng khôn thành khôn ngoan. chẳng hạn trong câu:
Khôn ngoan đối đáp nguôi ngoai,
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.
Nghĩa mộc hay nghĩa đen của nước lã mà vã nên hồ, tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan là:
Chỉ có nước lã thôi (không có bột) mà khuấy được thành hồ. Chỉ với hai
bàn tay trắng thôi (chẳng có vốn liếng, thế lực gì) mà tạo dựng được sự
nghiệp lớn lao. Như thế mới là tài giỏi chứ! Nhưng nếu nói rằng không
cần bột, cũng có thể làm ra hồ. Có thực tế nào chứng minh chỉ với nước
lạnh không thôi, mà vã, mà khuấy được thành hồ? Trong khi thành ngữ
khác đề cập đến tương quan "bột-hồ" như một điều hiển nhiên: Có bột mới gột nên hồ.
Có
bột mới có hồ. Không có bột thì không thể có hồ! Cái này là hệ quả của
cái kia. Cái kia là nguyên nhân của cái này. Cũng giống như người ta
nói: Không có lửa làm sao có khói?
Sau vế thứ nhất gợi ý: Nước lã mà vã nên hồ,
chuyển sang vế thứ nhì, ý chính mới tập trung nhấn mạnh:
Tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan. Trong
vế thứ nhất bột là vật liệu chính, là cái cốt để có được hồ.
Trong vế thứ hai, chất bột được hiểu như phương tiện, vốn liếng sẵn có,
thừa hưởng từ tổ tiên gia đình. Với người có tài, có chí thì chất bột
ấy (không phải của họ) có khi cũng không cần. Trái lại, họ có nhiều,
rất nhiều chất bột khác, chất bột tinh thần. Tài năng, ý chí là chất
bột, là những yếu tố vô cùng quan trọng để mà gột nên hồ, mà nổi cơ đồ.
Giá trị con người ở chỗ đó.
Tóm lại, câu nước lã mà vã nên hồ...có thể có hai chủ ý:
1. Ngợi ca người có tinh thần tự lập: Thân lập thân. Tạo sự nghiệp bằng
chính khả năng của mình. Hào khí đang ngất trời xanh:
Khi nên tay kiếm tay cờ,
Chẳng nên thì chớ chẳng nhờ cậy ai.
2. Khuyến khích, thúc đẩy người ta phát huy lòng tự tin, chí tiến thủ. Dù chẳng có được sự hổ trợ nào (tay không), chỉ với tâm chí không sợ khó, chẳng sợ khổ mà đạt được thành công (nổi cơ đồ) thì điều đó càng chứng tỏ tài năng của mình vậy (mới ngoan).
Ngô Mạnh Thu
Nâng niu lời mẹ là giữ gìn, quảng bá tiếng mẹ đơn sơ, lời mẹ từ nhiều đời truyền lại.
(Trích trong mục Nâng Niu Lời Mẹ).
Monday July 7, 2008 - 12:46pm (PDT)
Sunday, November 15, 2026
#1986: Thêm Một Tượng Đài Chiến Sĩ Việt - Mỹ | 15.11.26
https://youtu.be/0vTPWCcYlgk?si=akkQVVE8N81I13Lc
Đại Lễ Khánh Thành Đài Tưởng Niệm Chiến Sĩ Việt - Mỹ, tại tiểu bang Ohio
https://youtu.be/rjTvzHjIOhQ?si=peTuwynJBgrB0IVA
Phim Từ Tro Tàn Chiến Tranh Gây Tiếng Vang Tại Nam California
https://youtu.be/_-JZ97MDFpc?si=HZjSNYseC_cj6_g2
Vì Sao Chúng Tôi Ra Đi
https://www.youtube.com/embed/ZTwCi4TZ5rI?si=L-EOI9-9wQh41Ls_
Đừng Gọi Cha Ông Tôi Là Kẻ Bán Nước
https://youtu.be/ETlO5YrhZqc?si=xBBqESXA8tFBGXW5
Đừng Gọi Cha, Ông Chúng Tôi Là "Ngụy Quân, Ngụy Quyền", và "Lính Ngụy" để trả thù chúng tôi và các bậc tiền bối nữa. Lịch sử đã phơi bày sự thật rồi!
21 Năm Ở Trong Tù: "Tôi Chưa Hề Thua Các Anh"
https://www.youtube.com/embed/tsMKWf0NhBQ?si=HvP_y9WNmvNKm5Nk
CHUNG TỬ BỬU: "Người Tù Binh Hạ Lào Cuối Cùng" - 14 Năm Trong Ngục Tù Bắc Việt
https://www.youtube.com/embed/Ks3OuwcpfrU?si=9HOKg9BpWhMfeIDx
Nếu Tôi Sinh Ra Năm Ấy | If I Had Been Born Then 🇺🇸 | ARVN × U.S. Army Airborne Tribute
https://youtu.be/HF3hNMJTiQw?si=HTFupM4ypCnW2DG3
Gót Chinh Nhân
Sáng Tác: Anh Việt Thu | Trình bày: Hoàng Nam
https://youtu.be/W0YTFVvyHjA?si=QBPc6u_vZqGykPas
Lộ diện kẻ hưởng lợi từ vụ Jensen Huang và Nvidia lao đao!
https://youtu.be/4D568A2S_xg?si=bB75zptvjX2oirT_
Jensen Huang phải điều trần về vấn đề Trung Quốc với Hạ viện Mỹ!
https://youtu.be/9ukia2OzyvE?si=39JSAM9xB43SQfSy
#3561 16NOV26 | NÓNG: Đư ba chiếc hàng không mẫu hạm tới, Mỹ sẽ tính sổ Iran?
https://www.youtube.com/live/z3ozX1zJF3M?si=ZeM6E60m2LnWNkYw
HÀI: Phe Dân chủ điều tra "gà nhà" vì đắc tội với thủ lĩnh Jeffries!
https://youtu.be/O3BE7GNJypg?si=Sa-yTZzxPiQU8BRc
Friday, November 13, 2026
Why Vietnam Ditched Chinese Characters?
Tại sao Việt Nam bỏ chữ Hán?
https://youtu.be/2HsdTKO6Mek?si=gru0mXWrkjQvzk9k
Đây là cái nhìn, cái thắc mắc và cái suy nghĩ của người Tàu, người Trung. Chúng ta chỉ muốn biết người ngoại quốc nghĩ gì về chữ viết của ta thôi. Họ có khen có chê thì đừng để tâm. Biết đâu cái chê làm cho ta xét lại việc, và cái khen làm ta dồn nổ lực làm cho hay hơn.
Phải bình tâm ghi nhận vấn đề.
Vietnam once used Chinese characters—so why does it now write with a Latin-based alphabet? This video traces the surprising history behind that change, through centuries of cultural exchange, foreign rule, and debates over Vietnam’s future.
📕 TABLE OF CONTENTS 📕
[00:00] Vietnam's Current Script
[00:43] Chinese Usage in Vietnam
[02:05] Vietnam's Own Script: Chữ Nôm
[05:14] Early Development of Romanized Script
[07:15] France Colonizes Vietnam
[10:31] Vietnam Fights Back
[12:22] Closing Thoughts
📁 REFERENCES 📁
Đặng, K.-B. (2025). Questioning the strategies used to create the Chữ Quốc Ngữ romanized script (1615–59). Jesuit Educational Quarterly, 1(2), 313–333. https://doi.org/10.51238/9x7ys9Z Digital Publications
DeFrancis, J. (1977). Colonialism and language policy in Viet Nam. Mouton. https://doi.org/10.1515/9783110802405 degruyterbrill.com
Nguyễn, Đ.-H. (1990). Graphemic borrowings from Chinese: The case of chữ Nôm—Vietnam’s demotic script. Bulletin of the Institute of History and Philology, Academia Sinica, 61(2), 383–432. toaj.stpi.niar.org.tw
Weng, J. (2020). End of an era: Transforming language and society in Japan, Korea, and Vietnam, c. 1870–1950. European Journal of Sociology / Archives Européennes de Sociologie, 61(2), 269–299. https://doi.org/10.1017/S000397562000...
Vietnamese language in the United States
A bilingual English–Vietnamese sign welcomes visitors to Little Saigon in Garden Grove, California.
Vietnamese has more than 1.5 million speakers in the United States, where it is the sixth-most spoken language. The United States also ranks second among countries and territories with the most Vietnamese speakers, behind Vietnam. The Vietnamese language became prevalent after the conclusion of the Vietnam War in 1975, when many refugees from Vietnam came to the United States. It is used in many aspects of life, including media, commerce, and administration. In several states, it is the third-most spoken language, behind English and Spanish. To maintain the language for later generations, Vietnamese speakers have established many language centers and coordinated with public school systems to teach Vietnamese to students who are born and raised in the United States.
After several decades of development in a multilingual environment independent of the native country, Vietnamese in the United States has some differences from the Vietnamese language currently spoken in Vietnam, and the community of Vietnamese speakers has consciously tried to preserve those differences.
Tân Dân thời-báo ("New People Times"), a newsletter for newly arrived refugees at Fort Chaffee following the fall of Saigon.
The history of Vietnamese in the United States is fairly short and intimately connected to the presence of Vietnamese people in this country. Prior to World War II, Southeast Asian languages were virtually unknown in the US. At that time, Indochina was a French colony, so research on the Vietnamese language was primarily conducted by French scholars.[6] In the 1950s, schools such as Cornell, Columbia, Yale, and Georgetown, as well as the Foreign Service Institute of the Department of State, brought the language into their curricula. In 1954, the Army Language School began to teach Vietnamese in the military.[7]
In 1969, there were about only 3000 Vietnamese people in the entire United States, including wives of American servicemen who served in Vietnam. As the Vietnam War deteriorated, the number of Vietnamese people gradually increased. By the early 1970s, there were 15,000 Vietnamese; this number doubled to 30,000 by 1975. Following Operation New Life, the number of Vietnamese people in the US drastically increased.[8]
In 1978, Người Việt, the first Vietnamese-language daily newspaper in the United States, began publication in Orange County, California. The newspaper helped to bring news from the homeland to the refugee community, and helped them prepare for a new life in the United States.[9]
In 1980, Vietnamese had 200,000 speakers and was the 14th-most spoken language in the US. From 1980 to 2010, Vietnamese was the fastest-growing language in the United States, having increased sevenfold.[10] By 2010, Vietnamese had surpassed many other languages to become the sixth-most spoken language (behind English, Spanish, Chinese, French, and Tagalog).[11]
In the early 21st century, Vietnamese began to show signs of losing its hold on new generations of Vietnamese Americans who are born and raised in the United States and having limited connections to Vietnam. Vietnamese is still maintained among recent immigrants while more than 90% of third-generation Vietnamese Americans only speak English. However, only 20% of second-generation Vietnamese Americans entirely use English, compared to 46.8% in the first generation. This shows that there are efforts to preserve the language among Vietnamese speakers.[12] Additionally, there are efforts among Vietnamese Americans to bring the language to public school curricula so that their children do not forget their heritage language.
[13][14]
Demographics
Distribution
Trilingual (English, Spanish, Vietnamese) sign at a VTA light rail station in Santa Clara County, California
Vietnamese and English speaking ability of Vietnamese Americans by generation, 200612
Vietnamese speakers are primarily ethnically Vietnamese, so the language is most spoken in places with a high presence of Vietnamese Americans. In 2019, it was estimated that 71.4% of Vietnamese speakers were born in Vietnam, 23.5% in the US or its territories, and the remaining 5% born in another country.[15]
In four states (Nebraska, Oklahoma, Texas, Washington), Vietnamese is the third-most spoken language, behind English and Spanish.[16] It has a strong presence in the West Coast, with 40% of speakers living in California, while Washington has the third-highest number of speakers. Vietnamese has a limited presence in larger cities; they have higher concentrations in the suburbs rather than in the inner cities.[8]
Fluency
Vietnamese American youths with signs promoting Vietnamese language and culture ("I like to learn Vietnamese" and "I'm proud to be Vietnamese") at a parade.
Born in the US and having one parent born in the US
2
4
The fluency of the language among Vietnamese Americans is divided by generation. The first generation is defined as those born outside the United States (mainly Vietnam), the second generation are those who are born in the United States, while the third generation consist of those born in the United States and having at least one parent born in the United States. In 1980, 95% of Vietnamese Americans belong to the first generation, 3% in the second generation, and 2% in the third generation. By 2006, the first generation decreased to 77% while the second increased to 19%, the third generation still at a modest 4%.[17] According to US Census Bureau estimates, by 2019 the percentage of foreign-born Vietnamese Americans decreased to 60.3% while those who are born in the US increased to 39.7%. Among those 5 and older, 22.3% only used English at home, while the remaining 77.7% used other languages (primarily Vietnamese) — among those 44.0% don't have a good command of English.[18]
Vietnamese and English speaking ability of Vietnamese Americans by generation, 2006[12]
Language ability
1st
2nd
3rd
Total
Minors
Total
Minors
Total
Minors
Total
Minors
Total
Vietnamese only
1.1
7.1
0.3
0.2
0
0
0.5
5.5
English not well
6.5
28.7
6.0
5.9
0.2
0.2
5.5
23.3
English well
18.7
32.2
15.5
14.9
2.4
2.4
15.0
27.7
English very well
26.9
25.7
58.3
60.8
6.0
7.1
41.5
31.6
English only
46.8
6.4
19.9
18.1
91.3
90.2
37.5
11.8
Research in 1998 by Min Zhou and Carl Bankston showed that Vietnamese is maintained when it is used at home and in the community. From 1980 to 2006, the percentage of Vietnamese Americans who do not use Vietnamese at home (only speaking English) increased modestly (from 9.4% to 11.8%) while the percentage of those who speak English "very well" while still able to speak Vietnamese increased considerably (from 20.6% to 31.6%). This indicates a trend consistent with language assimilation theories — Vietnamese immigrants adopting English while maintaining fluency in their native language.[12]
However, there are signs that English is increasingly replacing Vietnamese among young people (under 21). In the first and second generations, about 46.8% and 19.9% respectively no longer use Vietnamese; in the third generation, while currently a small percentage of the total, more than 90% use English exclusively.[12]
While not as well known as Spanish or some other European languages, Vietnamese maintains a presence in some aspects of public life. In the media and creative arts, it is mainly used among the Vietnamese American community. It also has a small presence in commerce and administration. Most DMVs provide Vietnamese-language driving instructions, and some states even allow the test to be partly taken in Vietnamese. Vietnamese is an elective subject in many colleges and universities, and is seen less often in high schools.[17]
Headquarters for Người Việt, the largest Vietnamese language newspaper outside of Vietnam
Most Vietnamese language media are published in metropolitan areas with high concentration of Vietnamese people. While small in comparison to English or Spanish language media, Vietnamese language media have flourished in the US.[19]
Published since the late 1970s, Người Việt from Southern California is the largest Vietnamese language newspaper in the United States. From 1999 to 2005, the San Jose Mercury News published a Vietnamese edition named Viet Mercury.[19] After the Viet Mercury ceased publication, two other newspapers replaced it in Northern California: Việt Tribune and VTimes.[19][20] Early newspapers focused on local news for Vietnamese Americans; later they expanded to serving other readers. Người Việt has an English edition for Vietnamese Americans born in the US. Besides these publications, other publications in many other languages are also in circulation in the Vietnamese American community.[19]
There are two Vietnamese language radio stations broadcasting in Greater Los Angeles (KALI-FM and KVNR).[21]Little Saigon Radio was formed in 1993, broadcasts in the three areas with large Vietnamese American populations including Southern California, San Jose, and Houston. In additional to locally produced shows, the station also rebroadcast Vietnamese-language programs from international broadcasters such as BBC and RFI.[22]Radio Saigon Houston was cited as helping to attract Vietnamese people from California to resettle in Houston when they hear its programming rebroadcast in California.[23]
Television stations include Saigon Broadcasting Television Network (SBTN) heardquartered in Garden Grove, the first Vietnamese-language TV station broadcasting 24 hours a day via cable and satellite nationwide since 2002. SBTN attracts a wide variety of audience in its diverse programming, including news, theatrical films, drama, documentaries, variety shows, talk shows, and children's shows.[21] Besides SBTN, there is also VietFace TV owned by Thúy Nga Productions, also broadcasting 24 hours a day in Orange County and nationwide via DirecTV;[24][21] and Vietnam America Television (VNA/TV) broadcasting in Southern California, San Jose, and Houston with an anti-communist platform and committed to not showing programs produced in Vietnam.[25] These and other networks are broadcast over the air on digital subchannels of television stations in large cities, such as KSCZ-LD in San Jose. Outside of California, Viet-Nam Public Television (VPTV) headquartered in Falls Church, Virginia serve the Washington, DC area. Some localities also have Vietnamese language programming on public access television.[19]VTV4, the international broadcasting arm of the Vietnamese state-owned Vietnam Television, was once broadcast via satellite in the US, but was deemed "boring"; its main audience consists of international students or recent immigrants from Vietnam.[26] VTV4 stopped broadcasting via satellite since 2018.[27]
During the COVID-19 pandemic and the 2020 elections, fake news became an issue in the Vietnamese-speaking community, especially among the elderly who are not well-versed in English and do not consume mainstream media.[28] In response to the proliferation of fake news, some younger Vietnamese Americans who are fluent in both English and Vietnamese formed groups with the aim to challenge the fake news and bring accurate news in Vietnamese to the community, including Viet Fact Check, VietCOVID.org, and The Intepreter.[29][30]
After 1975, many artists, writers, and intellectuals from South Vietnam left the reunified country under communist rule and moved to the US. In the beginning, Vietnamese-language literature published in the US revolved around themes of nostalgia for the past, the feeling of guilt for those who stayed, and exile.[31] The early writers criticized American values such as material pursuit as well as social and moral values.[32] With the arrival of Vietnamese boat people since 1977, Vietnamese literature in the US changed themes to wrath and agony; these new writers left Vietnam with a clear ideological purpose: to seek freedom and to tell the world about the "Vietnam in blood and tears".[33] These themes are not only manifested in literature; in music and art the boat people composed works full of misery and anger. Hundreds of magazines and newspapers and books were published in Vietnamese with the aim to alert the world about the ordeal of the boat people. In contrast to the nostalgic works of earlier writers, the works of boat people authors paint a picture of Communist Vietnam as hell on earth full of human misery and agony.33]
In music and arts, Vietnamese refugees began to build structures for media and entertainment as soon as they began resettling in the US. In the beginning, refugee musicians recorded and distributed music cassettes reflecting their exile status, strongly critiquing the communist government while also bringing their audience melodies that bring back to a time of peace. In contrast to immigrants from other countries, Vietnamese exiles strongly reject cultural productions that originate from their homeland now under communism.[34] In the beginning, Vietnamese Americans watch dubbed Hong Kong and Taiwanese films via VHS for their entertainment needs. Starting from the 1980s and 1990s, the variety show Paris by Night by Thúy Nga Productions became a connecting bridge between the various Vietnamese communities around the world.[34 The early production titles reflect themes related to exile, like Giã Biệt Sài Gòn (Farewell to Saigon),
Giọt Nước Mắt Cho Việt Nam (A Drop of Tear for Vietnam), with anti-communist content as the guiding principle to attract audiences.[35]
With the changing tastes of the audience as they assimilate into American society, later programs shifted themes away from politics and towards contemporary American culture.35] After the success of
Paris by Night, other similar productions soon followed suit, such as
Asia Entertainmentvi],
Vân Sơn Productionsvi, and
Hollywood Night.34] By 2008, Little Saigon in Orange County, California was the largest Vietnamese-language production center in the world, dwarfing Vietnam by a factor of 10.
36
Genres of Vietnamese music performed in the US include
folk music, cải lương, đờn ca tài tử, pop, etc. Because most Vietnamese people in the United States came from the South, these genres originated from southern Vietnam.[37
Cải lương composers continue to create new works, while mobile theatrical troupes perform nationwide. In larger Vietnamese communities, pop music predominates.37
Since 1991, the Vietnamese American Arts & Letters Association (VAALA) worked to assist Southeast Asian artists, especially focusing on Vietnamese literature and arts. VAALA has organized the Vietnamese International Film Festival annually since 2003, showcasing creative works made by or are about Vietnamese people.[38
Additionally, many Vietnamese American authors achieved success in the mainstream American literary scene, primarily with English-language works describing the experience of Vietnamese people in the United States. They include Viet Thanh Nguyen who received the Pulitzer Prize for Fiction, the poet Ocean Vuong who received the MacArthur Fellowship, journalist Andrew Lam, writer Le Ly Hayslip, and cartoonist Trung Le Nguyen. Although their works were written in English, the authors include in them some Vietnamese vocabulary and cite the influence of their native language in their diction and syntax.[39]
Commerce
A Bank of America branch with a welcome greeting in Vietnamese
In Little Saigon, Orange County, California, Vietnamese is ubiquitous: it can be found in signage in front of offices, stores, cemeteries, on billboards advertising companies such as Toyota and McDonald's, and even on
bus advertising.
40 Many stores and offices in the area serve a primarily Vietnamese clientele, so they use Vietnamese. In a survey among the Vietnamese American community in the Greater Los Angeles area, more than 50% of first-generation immigrants indicate that they use Vietnamese in their place of work, while the proportions for the 1.5 and 2nd generation are 25–30% and 50%, respectively.
41
Vietnamese people have a large presence in the
nail salon industry in the US. In 1987, there were 3,900 Vietnamese nail technicians; this increased to 39,600 in 2002. Vietnamese people account for about 40% of those in this profession nationwide.
42
In California, they account for about 59–80% of workers, and applicants can take tests in Vietnamese to receive their license.
43
In cities with a large presence of Vietnamese people, there are also classes teaching this profession to newly arrived immigrants. In a survey in 2007 among Vietnamese-owned nail salons, 70% of technicians prefer to read publications in Vietnamese. The existence of a large support network in the Vietnamese language for nail technicians in turns attract even more Vietnamese people into this profession.
44
At many locales in the US, Vietnamese American small business owners form Vietnamese American Chambers of Commerce to support each other and provide training for companies seeking to conduct business in Vietnam.
45
In
San Jose, the Silicon Valley Small Business Development Center opened an office to serve local Vietnamese-speaking small business owners with resources in Vietnamese to help them navigate bureaucracy, new technologies and market expansion.
46
Government and politics
A sign directing voters to a voting location in English, Vietnamese and some other languages
As one of the largest immigrant languages, Vietnamese is used in government, especially in areas related to immigration. In the federal government, since 2000 Vietnamese has been one of six languages used in forms people can fill in for the census. The Voting Rights Act of 1965, amended in 2006, requires that state and local governments provide voting material to assist voters who speak minority languages if they are more than 5% of the voting population in a voting district, or if there are more than 10,000 citizens of voting age who do not have the English skills necessary to participate in the voting process. Accordingly, as of 2021 there are 12 voting areas nationwide where Vietnamese-language voting materials must be made available (including six counties in California, a town in Massachusetts, three counties in Texas, a county in Virginia and a county in Washington).[47] Additionally, many federal agencies also provide materials in Vietnamese to serve people who are not proficient in English, such as the Internal Revenue Service.[48
Voting units providing Vietnamese-language voting material (2021)
47
At the state level, most departments of motor vehicles provide informational literature in Vietnamese and some offer part of the driving test in Vietnamese.
17 In California, the Dymally–Alatorre Bilingual Services Act require government agencies to provide reading material for languages used by at least 5% of the public being served, so Vietnamese is often one of the offered languages.
49
At the local level, many areas with a large presence of Vietnamese people have programs providing assistance in Vietnamese. In San Jose, the Vietnamese American Service Center (VASC) was inaugurated in 2022 aiming to provide health and social services to more than 220,000 Vietnamese people in Santa Clara County.[50] Some local agencies do not have Vietnamese language translations available but have personnel to translate when needed, such as via phone.[51]
Politicians in California have sparred over campaign advertising airtime on Vietnamese-language radio and television programs.[52]53]
Education
Researchers found a correlation between Vietnamese language ability and school performance among Vietnamese American students. A 1995 survey among Vietnamese high school students in New Orleans showed students with higher Vietnamese fluency had better academic achievements even though their schooling was primarily in English.54 According to Bankston and Zhou, the students' Vietnamese language ability is connected to their ethnic self-identification, which was connected to adults in the social group, which in turn provide a support network for the students, promoting academic achievement. These results showed that parents enrolling their children in Vietnamese language schools will not only improve their Vietnamese language ability, but also their academic achievements.
54
Vietnamese language community schools
Vietnamese language schools started to appear from the end of the 1970s. Classes were usually conducted in churches, Buddhist temples, and other similar locations during the weekends. These schools were usually staffed by volunteers, and they were usually provided for free or charged only a nominal fee.
55]
In 1998, there were about 8,000 students enrolled in 55 community language schools throughout Southern California.
55
According to a survey by the Vietnamese government, in 2009 there were more than 200 institutions or centers teaching Vietnamese, each with between 100 and 1000 enrolled students. In California, there were 16,000 students enrolled in the 86–90 centers, with about 1,600 teachers.56 The Union of Overseas Vietnamese Language Schools (TAVIET), formerly the Union of Vietnamese Language Centers of Southern California, counts among its members about 100 Vietnamese language schools in Southern California.
14 These schools coordinate to create a common curriculum and to create a common textbook, instead of using textbooks published in Vietnam.14
Textbooks created by TAVIET include Sổ Tay Chính Tả (a grammar book), the eight-volume Giáo Khoa Việt Ngữ for students in kindergarten to 7th grade, and the five-volume Sử Việt Bằng Tranh (Vietnamese History through Pictures). The textbooks produced by TAVIET are also used in some public school districts in California in their dual-language immersion programs.57
In addition, the National Language Center for Asian Languages (NRCAL) at California State University, Fullerton also develops teaching materials based on Vietnamese-American experiences, are more culturally sensitive and in accordance with community needs.[14
In a survey among the Vietnamese American community in Southern California, while only 25% of those from the first generation send their children to Vietnamese language schools, this doubled to 50% in the
1.5 generation and
second generation.
58
Mainstream schools
Students and staff in the Vietnamese-English bilingual program from Westminster School District parading in 2023.
Students and teachers in the Vietnamese language program at Garden Grove High School parading in 2015.
From 1998 to 2016, bilingual education in California encountered difficulties due to a ban passed by voters.[59] It wasn't until 2016, after voters repealed the ban, that bilingual education was allowed to flourish. In some school districts with a large Vietnamese American presence, many schools established bilingual classes in English and Vietnamese, principally at the primary level. In the 2016–2017 school year, 4 school districts nationwide had bilingual Vietnamese-English programs: Westminster School District in California, Austin Independent School District in Texas, Portland School District in Oregon, and Highline Public Schools in King County, Washington.[13] In Austin, officials were considering more classes for middle and high school students.[60] Students enrolled in these programs are primarily ethnically Vietnamese, but there are those from other ethnicities as well.[13][60][61] In Westminster, the district coordinated with CSU Fullerton to develop the curriculum.[61]
By 2021, the programs had spread further, especially in the two areas with high concentration of Vietnamese people in San Jose (Alum Rock and Franklin–McKinley school districts)[62] and Orange County in California.[14]
Outside of primary and secondary schools, some colleges and universities also have Vietnamese language classes as well as classes teaching Vietnamese history, literature, and culture.
14 Efforts to bring Vietnamese language courses to universities were successful in schools such as Harvard, Michigan State, Cornell, UT Austin, UC Berkeley, UCLA, UCSD, Arizona State, and the
University of Colorado. At UCSD, students were successful in maintaining the program through community contributions after budget shortfalls threatened the program. In addition, about 300 instructors are trained annually at CSU Long Beach.63
Role of the Vietnamese government
In a 2004 interview with VnExpress, Tôn Nữ Thị Ninh, then the deputy chairwoman of the Foreign Relations Committee of the National Assembly, answered a question about "individuals and organizations teaching Vietnamese to overseas Vietnamese people, without waiting for a project from the State":
If our State doesn't create favorable conditions to teach Vietnamese to overseas Vietnamese people, two things will happen. The first is the next generation will lose their Vietnamese roots entirely, and know nothing about the culture and language of the place they were born. The second is that now in many places, reactionary elements also organize Vietnamese classes. Some Việt kiều parents who don't want their children to lose Vietnamese resign themselves to shutting their eyes and let their children go to these classes only to have politics brought in.
For many years, the Vietnamese government had plans to send language teachers to diasporic communities; in 2004, the Politburo launched a project to spend US$500,000 to send language teachers from Vietnam to work overseas "where it is possible". This project was aimed at researching the status of language teaching in overseas Vietnamese communities, building syllabi, publishing study materials and organizing classes in community and cultural centers. However, there were reportedly some difficulties in spending money, due to the prospect that any Vietnamese language school in a refugee community in the West funded by the Communist Vietnamese government will be immediately boycotted and picketed.[66] Officials have approached Vietnamese academics overseas to offer financial support to develop syllabi and organize classes. These classes were planned to provide "neutral" language learning materials to "update" the "old-fashioned" Vietnamese spoken overseas, provide some professionalism to the classroom and create a forum free of politics, in contrast to the community language classes. However, with the difficulties associated with bringing government-supported teaching materials into diasporic communities, these plans were only possible via electronic means (through the Internet and satellite TV).[66]
In 2010, the US was one of six countries in a pilot government project to teach Vietnamese to overseas Vietnamese. In an interview, a government representative stated that one of the challenges for "those who participate in maintaining Vietnamese among generations of Vietnamese overseas" is "the competition for influence among external Vietnamese language teaching centers".[67]
Since 2005, the Vietnamese government began to compile the curriculum for teaching Vietnamese to overseas Vietnamese people. In 2016, the Ministry of Education and Training published two books, Tiếng Việt vui and Quê Việt for this purpose.[68]
The use of Vietnamese government-produced teaching material in the classroom was rejected by most of the Vietnamese community in the United States, particularly the refugees who fled Vietnam to escape communist rule. Those who are opposed contend that Vietnamese government-produced materials are not appropriate for Vietnamese American students, and do not fulfill the needs of parents in teaching their children why they left their country of origin.[69] In 2015, the mayor of Westminster Tri Ta voiced concerns about a textbook widely used in public schools in the United States, in which terms that are only used inside Vietnam (such as "đăng ký hộ khẩu" - family registration and "đăng ký kết hôn" - marriage registration) are taught to students, and the communist Vietnamese flag is seen in a picture of a stamp.[70] This was seen as proof that "Communist materials are used to teach Vietnamese".[71][72]
Vietnamese speakers in the United States were instrumental in adding support for the language in computer systems. In the early years of the Internet, Vietnamese users used the VIQR convention in online forums to express Vietnamese with the
ASCII character set using standard keyboards used in the United States (which did not have support for tonal marks). In 1989, the Viet-Std Group was formed to coordinate with international standardization organizations to standardize the various encodings for Vietnamese. Viet-Std proposed the VISCII encoding standard to support Vietnamese characters with tonal marks. Another non-profit, TriChlor Software, developed word processing software that can support Vietnamese on computers.
73
At the same time, other organizations such as VNI, VNLabs, and the
Vietnamese Professionals Society also proposed standards and produced software to support Vietnamese.
73
With multiple competing standards, support for Vietnamese on computers was complicated until the Unicode standard was widely adopted.
73 Due to political reasons, the TCVN standard developed by the Vietnamese government was not widely used outside of Vietnam.
74
A "hiring" sign for Lee's Supermarket; here many English terms are used instead of Vietnamese ("cashiers" instead of "thu ngân" and "text" instead of "nhắn tin")
After several decades with no frequent contact with the country of origin, the Vietnamese language outside of Vietnam, especially in the United States, has diverged. Observers have noted some differences between the varieties and observed that the language outside of Vietnam showed signs of influence from English, and some variations in syntax and vocabulary when compared to the language as spoken inside Vietnam.
Influences from English
Many Vietnamese speakers in the US are also fluent in English. In daily speech, many people code switch, mixing English vocabulary in Vietnamese phrases.[77][78] Đào Mục Đích from the Vietnam National University, Ho Chi Minh City observed many English influences in the Vietnamese spoken overseas, in usage of vocabulary that seem to be glossed directly from English that seemed strange to speakers inside Vietnam, and in the insertion of English words in mass media, especially in advertising.[79] The author also cited several syntactical formations that showed influence from English, such as excessive usage of the passive voice construction "bị/được bởi/do/nhờ" that is rarely used in Vietnam because their usage is still a matter of debate.[80]
For heritage language users, their usage of Vietnamese may show characteristic influences from English, such as using generic terms translated from English instead of more expressive terms available in Vietnamese (carry - mang, vác, khiêng, bồng bế, xách, bưng; wear - mặc, mang, đeo, đội), overusing the generic classifiercái or omitting classifiers altogether, not using reduplication, or using simple pronouns, such as con.[81][78
Differences from other language spoken in Vietnam
After 1975, the Vietnamese language in Vietnam evolved due to increased interaction between the various dialects; at the same time, Vietnamese overseas still maintain the phonetics and vocabulary from South Vietnam prior to 1975.
82 While Vietnamese in the US also has three distinct dialects (Northern, Central and Southern) like in Vietnam, the Northern dialect is phonetically influenced by the Southern and Central dialects due to migration of Northerners to the South between 1954 and 1975. The Northern Vietnamese dialect spoken in the US does not merge the initial consonants
l and n and does not pronounce the consonants r, d, and gi like the dialect in Vietnam.
78
The Southern (Saigon) dialect remains the standard and is overwhelmingly used in the Vietnamese American community, whereas in Vietnam the Northern (Hanoi) dialect is promoted by the government as the standard.
78
In the US, speakers of the Northern dialect (as spoken in Vietnam) are stigmatized and treated with suspicion as supporters of the Communist government until their political views are known.
83
84
According to Đào Mục Đích, Vietnamese spoken overseas use
Sino-Vietnamese words much more often than the language spoken in Vietnam. In the variety used in Vietnam, these terms are either replaced by native terms (for example điều giải - hòa giải, đệ nhị thế chiến -
chiến tranh thế giới thứ hai, túc cầu -
bóng đá) or by direct borrowings (for example sinh tố - vitamin, phụ hệ di truyền thể - DNA, Mỹ kim - đô la Mỹ). These also include country names such as Á Căn Đình for Argentina, A Phú Hãn for Afghanistan, Phi Luật Tân for Philippines, and Tô Cách Lan for Scotland.85
Vietnamese spoken abroad also tend to create new words using Sino-Vietnamese roots, a tendency that he also observed in domestic media.85
He also cited some word usage that he described as inaccurate or inappropriate for the context.
79
Conversely, some Vietnamese American activists such as the journalist Trần Phong Vũ contend that the Vietnamese language spoken in Vietnam use many new words inappropriately when considering their original meanings. He stated that some new language developments in Vietnam have the tendency to "go against morals", counter to the "tradition of modesty" of Vietnamese people when "bombastic" terms devoid of meaning are in wide use, although he conceded that some creative terms are acceptable when used carefully and wisely.[86]
In 2018, the Vietnamese History and Culture Research Institute organized a convention to standardize the orthography of the Vietnamese language spoken in the US, attracting many participants.87 During this convention, participants voted on and agreed to maintain the current alphabet of 23 letters (without adding "f" or "j"), place the tonal mark on the main vowel (in accordance with phonetic principles), continue to use both "i" and "y" as vowels, and to use Sino-Vietnamese vocabulary in "a proper and judicious manner".
88
89
Challenges
A trash can with improper Vietnamese in Seattle ("ràc" instead of the correct "rác")
Many Vietnamese Americans are leery of some Vietnamese words that appeared after 1975 and reject them as "communist" or as being characteristic of the communist regime.
92
93 When translating material into Vietnamese for the Vietnamese American community in the United States, translators who did not avoid such terminologies possibly risk triggering some painful memories in their target audience. For example, Vietnamese Americans prefer "ghi danh" (to sign up) instead of "đăng ký" (to register) and "thống kê dân số" (population tabulation) instead of "điều tra dân số" (population investigation) for "census". Government agencies that did not consider these subtle differences in their translations have seen increased mistrust, lowering participation rate in government programs, such as voting or responding to the census.
93
94 In 2010, after the Deepwater Horizon oil spill, many Vietnamese American fishermen in Louisiana were initially reluctant to file for compensation from BP because the company employed translators from Vietnam who used allegedly "communist terminology".
92 In 2018, a billboard advertising flights to Vietnam operated by ANA sparked outrage in the Vietnamese American community in San Jose because it referred to the largest city in Vietnam as "Ho Chi Minh City" in English instead of "Saigon" as in the Vietnamese text; this ad was quickly removed.
95 In addition, many translations made by government agencies caused confusion when translating too literally, as in documentation for Obamacare, when "insurance marketplace" was translated literally as a physical marketplace.
96
In many Vietnamese classes at the university level, instructors who were trained in Vietnam after 1975 often use the Northern (Hanoi) dialect to teach, as this was mandated by the Hanoi government.
97Heritage language learners exposed to the language through their families, who are often from the South or Central regions, were often chastised in class for using "improper", "outdated", or "backwards" vocabularies. Attempting to learn the Northern dialect to communicate with their families would backfire due to the stigma associated with this dialect among Vietnamese Americans. This would lead to antipathy towards the language and cause the student to abandon learning Vietnamese. Many parents have registered complaints with the University of California, but as of 2006
update
, this disconnect still persists.
97needs update
↑"Bản Đúc Kết HNTNCTTV 1"[Summary of the Convention to Unify Vietnamese Orthography]. VIETNAMESE HISTORY AND CULTURE RESEARCH INSTITUTE. Westminster, California: Viện Nghiên Cứu Lịch Sử và Văn Hoá Việt Nam. September 6, 2018. Retrieved July 17, 2022.
Dao, Vy Thuc; Bankston, Carl L. III (2010). "Vietnamese in the USA". In Potowski, Kim (ed.). Language Diversity in the USA. Cambridge University Press. pp.128–145. ISBN9781139491266.
Đàm Trung Pháp (July 2020). "Tiếng Việt của người Việt ở Mỹ"[Vietnamese language of Vietnamese people in America]. Tập-San Việt-Học (in Vietnamese). Viện Việt-Học. Retrieved December 30, 2021.
Shin, Hyon B.; Ortman, Jennifer M. (April 21, 2011). "Language Projections: 2010 to 2020"(PDF). United States Census Bureau. Retrieved December 30, 2021.
Tran, Anh (2008). "Vietnamese Language Education in the United States". Language, Culture and Curriculum. 21 (3): 256–268. doi:10.1080/07908310802385923. S2CID144021054.
This page was last edited on 17 June 2026, at 06:43 (UTC).
Vietnamese language in the United States Ngôn ngữ Việt Nam ở Hoa Kỳ
Có những chữ hoặc câu, xuất hiện sau năm 1975 bị nghi ngờ là "cộng sản" hoặc đặc trưng đến đời sống dưới chế độ này.[95] Khi dịch tài liệu sang tiếng Việt, vô tình sử dụng các chữ đó có thể gợi lại quá khứ đau thương cho người đọc, gây phản cảm. Ví dụ:
- Người Mỹ gốc Việt dùng chữ "ghi danh" thay vì "đăng ký" và
- "Thống kê dân số" thay vì "điều tra dân số", hay là
- "Miền nam được "giải phóng" năm 1975..." Thì người Mỹ gốc Việt ta hỏi: Giải phóng hay "ăn cướp" mà phải đánh cuộc với mạng sống chạy ra biển sống lưu vong?
Đã có trường hợp bản dịch tiếng Việt của các cơ quan chính phủ Mỹ khiến nhiều người sợ tham gia các chương trình của chính phủ, chẳng hạn đi bầu cử hoặc trả lời Thống kê Dân số Hoa Kỳ.[96][97] Năm 2010, sau vụ tràn dầu Deepwater Horizon, nhiều người dân đánh cá tại Louisiana không dám đòi bồi thường thiệt hại vì các thông dịch viên của BP đều đến từ Việt Nam xứ Viêt cộng cai trị và bản văn dùng "thuật ngữ cộng sản".[95]
Năm 2018, một bảng quảng cáo chuyến bay về Việt Nam của hãng hàng không ANA gây phẫn nộ ở San Jose vì gọi thành phố lớn nhất Việt Nam là Thành phố Hồ Chí Minh trong bản tiếng Anh, thay vì tên cũ là "Sài Gòn" như trong phiên bản tiếng Việt; quảng cáo này sau đó nhanh chóng được gỡ bỏ.[98]
Ngoài ra, nhiều bản dịch của cơ quan chính phủ khiến người đọc hiểu nhầm vì dịch sát nghĩa, chẳng hạn, trong tài liệu tiếng Việt hướng dẫn về Đạo luật Bảo vệ Bệnh nhân và Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (Obamacare), "insurance marketplace" bị dịch thành "sàn giao dịch bảo hiểm".[99]
Tại nhiều lớp tiếng Việt ở bậc đại học, các giảng viên được đào tạo tại Việt Nam sau 1975 thường dùng phương ngữ miền Bắc để giảng dạy, với lý do rằng đây là phương ngữ được chính phủ Việt Nam ấn định là đúng, và họ chỉ trích vốn liếng tiếng Việt mà các học viên hấp thụ từ gia đình (quê ở miền Nam hoặc miền Trung) là "không đúng", "lỗi thời", hay "lạc hậu".
Nhiều phụ huynh nghe con mình nói giọng Bắc, dùng chữ của miền Bắc "lính ngụy..." thì ác cảm và bất bình, nên đã khiếu nại với Viện Đại Học California nhưng đến năm 2006, vụ này vẫn chưa được giải quyết.[100]
Tiếng Việt có hơn 1,5 triệu người sử dụng tại Hoa Kỳ và là ngôn ngữ phổ biến thứ sáu tại quốc gia này. Hoa Kỳ cũng là lãnh thổ có số lượng người nói tiếng Việt đứng thứ hai thế giới, chỉ sau Việt Nam. Tiếng Việt bắt đầu trở nên phổ biến sau năm 1975 khi có nhiều người tị nạn từ Việt Nam nhập cư sang Mỹ. Tiếng Việt được sử dụng trong nhiều khía cạnh cuộc sống, kể cả truyền thông, thương mại, và hành chính. Tại một số tiểu bang, đây là ngôn ngữ phổ biến thứ ba sau tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Để duy trì tiếng Việt trong các thế hệ sau, cộng đồng người sử dụng tiếng Việt đã thành lập nhiều trung tâm Việt ngữ cũng như phối hợp với các trường học công cộng để dạy tiếng Việt cho học sinh, sinh viên thuộc thế hệ sinh ra và lớn lên tại Hoa Kỳ.
Qua nhiều thập niên phát triển độc lập trong môi trường đa ngôn ngữ, tiếng Việt tại Hoa Kỳ có một số điểm khác so với tiếng Việt phổ biến tại Việt Nam, và cộng đồng người dùng tiếng Việt cố gắng duy trì sự khác biệt đó một cách có chủ đích.
Tiếng Việt tại Hoa Kỳ có lịch sử khá ngắn[mơ hồ] và gắn liền với sự hiện diện của người Việt tại đất nước này. Trước Thế chiến thứ hai, các ngôn ngữ Đông Nam Á dường như chưa được biết đến tại Hoa Kỳ. Lúc đó Đông Dương còn là thuộc địa của Pháp, nên chỉ có các học giả Pháp mới nghiên cứu tiếng Việt.[6] Đến thập niên 1950, các trường đại học như Cornell, Columbia, Yale, và Georgetown, cũng như Viện Dịch vụ Đối ngoại của Bộ Ngoại giao, bắt đầu đưa tiếng Việt vào chương trình giảng dạy. Năm 1954, Trường Ngôn ngữ Lục quân (sau này đổi tên thành Học viện Ngôn ngữ Quốc phòng) bắt đầu dạy tiếng Việt trong quân đội.[7]
Năm 1969, toàn bộ Hoa Kỳ chỉ có khoảng 3.000 người Việt, trong đó có vợ của các quân nhân từng phục vụ tại Việt Nam. Khi tình hình chiến tranh tại Việt Nam càng xấu đi, con số người Việt tăng dần. Đầu thập niên 1970, số người Việt là 15.000; đến đầu năm 1975, con số này tăng lên thành 30.000. Sau Chiến dịch Cuộc sống mới, số người Việt tại Hoa Kỳ tăng vọt.[8]
Năm 1978, nhật báo Việt ngữ đầu tiên tại Hoa Kỳ, tờ Người Việt, bắt đầu xuất bản tại Quận Cam, California. Tờ báo góp phần đưa tin tức về quê nhà cho cộng đồng người tị nạn, cũng như chuẩn bị họ cho cuộc sống mới tại Hoa Kỳ.[9]
Từ năm 1980, tiếng Việt có khoảng 200.000 người sử dụng và là ngôn ngữ phổ biến thứ 14 tại Mỹ. Từ 1980 đến 2010, đây là ngôn ngữ phát triển nhanh nhất tại Hoa Kỳ, tăng gấp 7 lần.[10] Đến năm 2010, tiếng Việt đã vượt qua nhiều ngôn ngữ khác để đứng vị trí thứ 6 (sau tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Trung, tiếng Pháp, và tiếng Tagalog).[11]
Đầu thế kỷ 21, tiếng Việt bắt đầu có dấu hiệu mai một trong các thế hệ sinh ra và lớn lên tại Hoa Kỳ, ít có mối liên hệ với Việt Nam. Trong khi những người mới nhập cư vẫn dùng tiếng Việt, hơn 90% người Việt thế hệ ba ở Mỹ chỉ nói mỗi tiếng Anh. Nếu như số người Mỹ gốc Việt chỉ sử dụng mỗi tiếng Anh ở thế hệ thứ nhất là 46,8%, con số này giảm xuống còn 20% ở thế hệ thứ hai. Điều này có nghĩa là cộng đồng đã bỏ ra công sức để cố gắng duy trì tiếng Việt.[12] Ngoài ra, người Việt tại Hoa Kỳ cũng cố gắng đưa tiếng Việt vào chương trình giảng dạy tại trường công để con cháu không quên ngôn ngữ của tổ tiên.[13][14]
Biểu đồ tạm thời không khả dụng do vấn đề kĩ thuật.
Người dùng tiếng Việt chủ yếu là người gốc Việt, do đó tiếng Việt phát triển mạnh nhất tại những nơi đông người Mỹ gốc Việt nhất. Theo ước tính năm 2019, khoảng 71,4% người sử dụng tiếng Việt sinh ra tại Việt Nam, 23,5% sinh ra tại Hoa Kỳ hoặc lãnh thổ Hoa Kỳ, còn lại 5% sinh ra tại các quốc gia khác.[15]
Tại bốn tiểu bang (Nebraska, Oklahoma, Texas, Washington), tiếng Việt là ngôn ngữ phổ biến thứ ba, sau tiếng Anh và Tây Ban Nha.[16] Tiếng Việt hiện diện mạnh ở Bờ Tây, với khoảng 40% người sử dụng sống tại California, còn Washington có số người nói tiếng Việt đứng thứ ba. Tại các thành phố lớn, tỷ lệ người Việt khá khiêm tốn; họ hiện diện đông hơn trong các vùng đô thị ngoại ô thay vì trong nội thành.[8]
Thanh thiếu niên gốc Việt với các biểu ngữ đề cao tiếng Việt và văn hóa Việt Nam ("Em thích học Tiếng Việt" và "Em tự hào là Người Việt") tại một cuộc diễn hành.
Trình độ tiếng Việt của người Việt tại Mỹ cũng được phân chia theo thế hệ. Thế hệ thứ nhất được định nghĩa là người sinh ra ở nước ngoài (chủ yếu là Việt Nam), thế hệ thứ hai là người sinh ra ở Mỹ, còn thế hệ thứ ba là những người sinh ra và đồng thời có cha hoặc mẹ sinh ra ở Mỹ. Năm 1980, 95% người Việt ở đây là người thuộc thế hệ thứ nhất, 3% thuộc thế hệ thứ hai, và 2% thuộc thế hệ thứ ba. Đến năm 2006, thế hệ thứ nhất chỉ còn 77% trong khi thế hệ thứ hai tăng lên 19%, và thế hệ thứ ba vẫn còn là con số nhỏ ở 4%.[17] Theo ước tính của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, đến năm 2019 tỷ lệ người gốc Việt sinh ra ở nước ngoài giảm xuống còn 60,3% và tỷ lệ người sinh ra ở Mỹ đã tăng lên đến 39,7%. Trong số người Mỹ gốc Việt 5 tuổi trở lên, 22,3% chỉ sử dụng tiếng Anh tại nhà, còn lại 77,7% sử dụng ngôn ngữ khác (chủ yếu là tiếng Việt) — trong số đó 44,0% không có trình độ tiếng Anh tốt.[18]
Khả năng nói tiếng Anh và tiếng Việt của người Mỹ gốc Việt, theo thế hệ, 2006[12]
Khả năng ngôn ngữ
Thế hệ 1
Thế hệ 2
Thế hệ 3
Tổng
Vị thành niên
Tổng thể
Vị thành niên
Tổng thể
Vị thành niên
Tổng thể
Vị thành niên
Tổng thể
Chỉ tiếng Việt
1,1
7,1
0,3
0,2
0
0
0,5
5,5
Tiếng Anh không tốt (not well)
6,5
28,7
6,0
5,9
0,2
0,2
5,5
23,3
Tiếng Anh tốt (well)
18,7
32,2
15,5
14,9
2,4
2,4
15,0
27,7
Tiếng Anh rất tốt (very well)
26,9
25,7
58,3
60,8
6,0
7,1
41,5
31,6
Chỉ tiếng Anh
46,8
6,4
19,9
18,1
91,3
90,2
37,5
11,8
Nghiên cứu năm 1998 của Min Zhou và Carl Bankston cho thấy tiếng Việt được duy trì khi được sử dụng tại nhà và cộng đồng. Từ năm 1980 đến 2006, tỷ lệ người gốc Việt không sử dụng tiếng Việt tại nhà (chỉ tiếng Anh) chỉ tăng không đáng kể (từ 9,4% đến 11,8%), trong khi tỷ lệ người có trình độ tiếng Anh rất tốt và cũng có thể nói tiếng Việt lại tăng đáng kể (từ 20,6% đến 31,6%). Người Mỹ gốc Việt có dấu hiệu tiến triển theo như các nghiên cứu về ngôn ngữ của người nhập cư — duy trì ngôn ngữ mẹ đẻ đồng thời phát triển các kỹ năng song ngữ.[12]
Tuy nhiên, có nhiều dấu hiệu tiếng Việt đã nhường chỗ cho tiếng Anh trong giới trẻ vị thành niên (dưới 21 tuổi). Trong thế hệ thứ nhất và thứ hai, khoảng 46,8% và 19,9% không còn sử dụng tiếng Việt, còn thế hệ thứ ba, tuy chỉ chiếm một thành phần rất nhỏ, hơn 90% đã sử dụng tiếng Anh hoàn toàn.[12]
Trong truyền thông và nghệ thuật sáng tạo, tiếng Việt được sử dụng chủ yếu trong cộng đồng người Việt. Ngôn ngữ này cũng hiện diện trong lĩnh vực thương mại và hành chính nhưng khiêm tốn hơn. Hầu hết các nha lộ vận đều có cẩm nang hướng dẫn lái xe bằng tiếng Việt, và một số tiểu bang cho phép thi một phần bằng tiếng Việt. Môn tiếng Việt là học phần tự chọn ở nhiều trường đại học, còn ở cấp trung học, môn này ít phổ biến hơn.[17]
Trụ sở Người Việt, tờ báo Việt ngữ lớn nhất ngoài Việt Nam
Hầu hết các báo chí Việt ngữ hiện diện trong những khu vực đô thị đông người Việt nhất. Dù còn nhỏ so với tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha, các tờ báo, đài truyền thanh, truyền hình tiếng Việt đã phát triển mạnh tại Hoa Kỳ.
Được xuất bản từ cuối thập niên 1970, tờ báo Người Việt ở miền Nam California là tờ báo Việt ngữ lâu đời nhất tại Mỹ. Từ năm 1999 đến 2005, tờ San Jose Mercury News xuất bản một ấn bản tiếng Việt với tên gọi Việt Mercury.[19] Sau khi tờ Việt Mercury đình bản, có hai tờ báo khác thay thế ở miền Bắc California là Việt Tribune và VTimes.[19][20] Ban đầu, các báo chú trọng vào việc cung cấp tin tức địa phương cho người gốc Việt, sau phát hành thêm nhiều ấn phẩm cho các đối tượng độc giả khác. Tờ Người Việt có hẳn một bản tiếng Anh dành cho các thế hệ người Việt sinh ra tại Hoa Kỳ. Ngoài các xuất bản phẩm này, nay nhiều ấn phẩm trong cộng đồng người Việt cũng được phát hành bằng nhiều ngôn ngữ khác bên cạnh tiếng Việt.[19]
Trên radio, có hai đài truyền thanh phát sóng tiếng Việt tại Vùng Đại Los Angeles (KALI-FM và KVNR).[21] Đài Little Saigon Radio được thành lập từ năm 1993, có hệ thống phát thanh tại ba nơi có đông người Việt sinh sống là miền Nam California, San Jose, và Houston. Ngoài các chương trình sản xuất tại địa phương, đài còn tiếp vận các chương trình thời sự VIệt ngữ của các đài phát thanh quốc tế như BBC và RFI.[22] Chương trình của đài Radio Saigon Houston được cho là đã góp phần thu hút nhiều người Việt từ California qua Houston định cư sau khi họ nghe được về cuộc sống ở Houston qua các chương trình của đài được tiếp vận tại California.[23]
Các đài truyền hình tiếng Việt gồm có đài Saigon Broadcasting Television Network (SBTN) có trụ sở tại Garden Grove, là đài truyền hình đầu tiên phát sóng 24/24 trên các hệ thống truyền hình cáp và vệ tinh khắp nước Mỹ kể từ năm 2002. SBTN thu hút khán giả từ mọi tầng lớp, với nhiều chương trình như thời sự, phim điện ảnh, kịch, phim tài liệu, ca múa nhạc, trò chuyện, và thiếu nhi.[21] Ngoài SBTN, còn có VietFace TV của Trung tâm Thúy Nga, cũng phát sóng miễn phí 24 tiếng mỗi ngày tại Quận Cam và toàn quốc qua hệ thống vệ tinh DirecTV;[24][21] và Vietnam America Television (VNA/TV) phục vụ các khu vực miền Nam Calfornia, San Jose, và Houston với lập trường chống Cộng và không sử dụng các chương trình xuất xứ từ Việt Nam.[25] Ngoài California, đài Viet-Nam Public Television (VPTV) có trụ sở tại Falls Church, Virginia phục vụ vùng Washington, DC. Một số địa phương cũng có chương trình tiếng Việt trong hệ thống truyền hình cộng đồng.[19]VTV4, kênh truyền hình đối ngoại của chính quyền Việt Nam, từng có thể bắt sóng được qua vệ tinh tại Hoa Kỳ, nhưng bị đánh giá là "nhàm chán"; đối tượng người xem chủ yếu là du học sinh hoặc người mới nhập cư.[26] VTV4 đã ngừng phát sóng qua vệ tinh từ năm 2018.[27]
Trong đại dịch COVID-19 và cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, tin giả trở thành một vấn nạn trong cộng đồng người nói tiếng Việt, đặc biệt là với những người lớn tuổi không thông thạo tiếng Anh và không tiếp cận với truyền thông dòng chính.[28] Để đối phó với tin giả, nhiều người Việt trẻ tuổi thông thạo song ngữ đã thành lập các tổ chức nhằm phản bác tin giả và truyền đạt thông tin trung thực bằng tiếng Việt cho cộng đồng, trong đó có Viet Fact Check (Việt Kiểm Tin), VietCOVID.org, và The Intepreter (Người Thông Dịch).[29][30]
Ca sĩ Ngọc Hạ biểu diễn tại một hội chợ Tết do Tổng hội Sinh viên Việt Nam Miền Nam California tổ chức.
Sau 1975, nhiều trí thức, nghệ sĩ, nhà văn từ miền Nam Việt Nam rời Việt Nam qua Mỹ và cho ra đời các tác phẩm văn học hoài niệm quá khứ, bộc bạch cảm giác tội lỗi với thân nhân còn mắc kẹt ở Việt Nam và cảm tưởng tha hương nơi xứ người.[31] Các nhà văn cũng chỉ trích các giá trị trong văn hóa Mỹ như lối sống bon chen vật chất và các giá trị đạo đức xã hội.[32] Năm 1977 đánh dấu sự xuất hiện của thuyền nhân qua Mỹ tị nạn. Cũng kể từ đây, văn học Việt ngữ bước sang trang mới: nói lên sự cuồng nộ và thống khổ của người tị nạn. Những nhà văn của giai đoạn này có mục đích tư tưởng rõ rệt: đi tìm tự do và kể cho thế giới biết về một "Việt Nam đầy máu và nước mắt".[33] Bên lĩnh vực âm nhạc và nghệ thuật cũng đầy tiếng nói đau thương và giận dữ của các thuyền nhân. Hàng trăm tạp chí, sách báo với các bài viết và bài văn được xuất bản bằng tiếng Việt để báo động thế giới về thảm cảnh của các thuyền nhân, khắc họa Việt Nam là một đất nước u ám và là một địa ngục trần gian.[33]
Trong lĩnh vực âm nhạc, nghệ thuật, người Việt đã bắt đầu xây dựng hệ thống truyền thông, giải trí ngay từ những ngày đầu định cư trên đất Mỹ. Ban đầu các nghệ sĩ tị nạn phân phối các băng đĩa ca nhạc với nội dung kể về cuộc sống tị nạn, cật lực chỉ trích chính quyền Cộng sản Việt Nam, còn giai điệu có tác dụng đưa thính giả về thời bình. Không giống với các dân tộc nhập cư tkhác, người Việt tha hương kiên quyết cự tuyệt các văn hóa phẩm xuất xứ từ quê hương Việt Nam cộng sản.[34] Ban đầu, người Việt tại Mỹ xem phim bộ Hồng Kông và Đài Loan lồng tiếng để phục vụ nhu cầu giải trí. Bắt đầu từ thập niên 1980 và 1990, chương trình ca vũ nhạc Paris by Night của Trung tâm Thúy Nga đã trở thành một cầu nối giữa các cộng đồng người Việt trên thế giới.[34] Những tập đầu nói về trải nghiệm của người tha hương, như Giã Biệt Sài Gòn, Giọt Nước Mắt Cho Việt Nam, Nước Non Ngàn Dặm Ra Đi, lấy nội dung chống cộng để thu hút khán giả.[35] Sau này, khán giả có nhu cầu hòa nhập vào xã hội Hoa Kỳ, thị hiếu cũng thay đổi nên chương trình tiết chế lại nội dung chính trị và chuyển sang phản ánh các trào lưu văn hóa Mỹ.[35] Sau sự thành công của Paris by Night, nhiều chương trình tương tự nhanh chóng xuất hiện trên thị trường, như các video của Trung tâm Asia, Vân Sơn, và Hollywood Night.[34] Đến năm 2008, Little Saigon ở Quận Cam, California đã trở thành trung tâm sản xuất âm nhạc Việt lớn nhất thế giới, với thị trường lớn hơn cả Việt Nam gấp 10 lần.[36]
Các thể loại âm nhạc Việt Nam biểu diễn tại Mỹ gồm có dân ca, cải lương, đơn ca tài tử, tân nhạc,... tựu trung là nhạc miền Nam vì hầu hết người Việt tại Hoa Kỳ đều đến từ miền Nam.[37] Các soạn giả cũng sáng tác nhiều vở cải lương mới, và nhiều gánh hát cải lương lưu diễn khắp nước Mỹ. Tại các cộng đồng gốc Việt lớn mạnh, tân nhạc chiếm lĩnh thị trường sản xuất và tiêu thụ.[37]
Từ năm 1991, Hội Văn Học Nghệ Thuật Việt Mỹ (VAALA, Vietnamese American Arts & Letters Association) hoạt động với mục đích hỗ trợ các nghệ sĩ gốc Đông Nam Á, đặc biệt chú trọng tới văn học và nghệ thuật Việt Nam. Từ năm 2003, hằng năm VAALA đều tổ chức Đại hội Điện ảnh Việt Nam quốc tế nhằm công chiếu các tác phẩm điện ảnh của các nghệ sĩ gốc Việt hay về đề tài Việt Nam.[38]
Ngoài ra, một số nhà văn người Mỹ gốc Việt đã gặt hái thành công nhất định trong văn đàn Mỹ, chủ yếu với các tác phẩm tiếng Anh miêu tả trải nghiệm của người Việt trên đất Mỹ, trong đó có Nguyễn Thanh Việt đoạt giải Pulitzer cho tác phẩm hư cấu, nhà thơ Ocean Vương từng nhận "Giải thiên tài" MacArthur Fellowship, ký giả Andrew Lâm, nhà văn Phùng Thị Lệ Lý, và nhà văn kiêm họa sĩ Trung Le Nguyen. Dù sáng tác bằng tiếng Anh, các tác giả này đôi khi sử dụng nguyên văn từ vựng tiếng Việt, đồng thời nhấn mạnh rằng ngôn ngữ mẹ đẻ đã ảnh hưởng đến lối hành văn và diễn đạt trong các tác phẩm của mình.[39]
Lời chào tiếng Việt trên mặt tiền một chi nhánh ngân hàng Bank of AmericaMenu song ngữ trong một cửa hàng người Việt
Tiếng Việt hiện diện mọi nơi tại Little Saigon thuộc Quận Cam, California: trên các bảng hiệu trước các văn phòng, cửa hàng, nghĩa trang và ngay cả trên các bảng quảng cáo cho các công ty lớn như Toyota và McDonald's, hay trên các quảng cáo trên xe buýt.[40] Nhiều cơ sở thương mại do người Việt làm chủ phục vụ khách hàng là người Việt nên sử dụng tiếng Việt. Trong một cuộc khảo sát trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt tại Vùng Đại Los Angeles, hơn 50% người thuộc thế hệ thứ nhất cho biết họ sử dụng tiếng Việt tại nơi làm việc, còn tỷ lệ cho thế hệ 1,5 là 25–30% và thế hệ thứ hai là 50%.[41]
Người Việt có nhiều ảnh hưởng trong nghề làm móng tại Hoa Kỳ. Năm 1987, Hoa Kỳ có 3.900 thợ người Việt. Con số này tăng lên thành 39.600 thợ vào năm 2002, tương ứng với khoảng 40% số thợ cả nước.[42] California có khoảng 59–80% thợ người Việt, và học viên có thể thi lấy chứng chỉ hành nghề bằng tiếng Việt.[43] Tại các thành phố đông người Việt, thậm chí còn có các lớp dạy nghề bằng tiếng Việt cho người mới nhập cư. Trong một cuộc khảo sát năm 2007 tại các tiệm người Việt, 70% thợ người Việt trình bày mong muốn đọc các ấn phẩm bằng tiếng Việt. Hệ thống hỗ trợ bằng tiếng Việt càng thúc đẩy thêm nhiều người Việt vào nghề này.[44]
Tại nhiều địa phương tại Hoa Kỳ, các tiểu thương người Mỹ gốc Việt đã lập nên Phòng Thương mại Việt Mỹ (Vietnamese American Chamber of Commerce) nhằm tương trợ lẫn nhau và hướng dẫn cách làm ăn tại Việt Nam cũng như đưa nguồn đầu tư từ Việt Nam vào cách doanh nghiệp của người Mỹ gốc Việt.[45] Tại San Jose, Trung tâm Phát triển Doanh nghiệp Nhỏ Thung lũng Silicon (Silicon Valley Small Business Development Center) cũng mở một văn phòng nhằm phục vụ các tiểu thương trong khu vực bằng tiếng Việt để hướng dẫn họ các thủ tục thành lập doanh nghiệp.[46]
Là một trong số những ngôn ngữ chính của người nhập cư, tiếng Việt được sử dụng trong hệ thống hành chính Hoa Kỳ, đặc biệt là trong các lĩnh vực liên quan đến vấn đề nhập cư. Trong hệ thống chính quyền liên bang, sau cuộc Thống kê dân số năm 2000, tiếng Việt trở thành một trong 6 ngôn ngữ cho các mẫu đơn hành chính. Sau Đạo luật Về Quyền Bỏ phiếu năm 1965 bổ sung năm 2006, các chính quyền tiểu bang và đơn vị bầu cử phải phát hành tài liệu bằng ngôn ngữ thiểu số nếu sắc tộc đó chiếm hơn 5% tổng số công dân đủ tuổi của đơn vị, hoặc có hơn 10.000 công dân đủ tuổi, và họ "không đủ trình độ tiếng Anh để tham gia quá trình bầu cử". Theo luật này, đến năm 2021 đã có 12 đơn vị bầu cử toàn quốc phải phát tài liệu bầu cử bằng tiếng Việt (6 quận ở California, một thành phố ở Massachusetts, 3 quận ở Texas, một quận ở Virginia và một quận ở Washington).[47] Ngoài ra, nhiều cơ quan liên bang còn in ấn nhiều tài liệu tiếng Việt để phục vụ các công dân không thạo tiếng Anh, như Sở Thuế Vụ.[48]
Các đơn vị hành chính cần hỗ trợ cử tri sử dụng tiếng Việt bỏ phiếu (2021)[47]
Tại cấp tiểu bang, hầu hết các nha lộ vận đều có tài liệu tham khảo bằng tiếng Việt và một vài còn cho phép thí sinh thi một phần bằng tiếng Việt.[17] Ở California, theo Đạo luật Dịch vụ Song ngữ Dymally–Alatorre (Dymally–Alatorre Bilingual Services Act), nếu có ít nhất 5% công dân sử dụng ngôn ngữ nào thì các cơ quan chính phủ có tài liệu bằng ngôn ngữ đó, trong đó luôn có tiếng Việt.[49]
Ở cấp địa phương, nhiều khu vực có đông người Việt sẽ có các chương trình hỗ trợ người dân bằng tiếng Việt. Ở San Jose, Trung Tâm Phục Vụ Việt Mỹ (VASC, Vietnamese American Service Center) được khánh thành năm 2022 với mục đích phục vụ cộng đồng người Việt trong việc tương tác với chính quyền.[50] Một số cơ quan địa phương có thể không có sẵn tài liệu tiếng Việt, nhưng nhân viên sẽ dịch khi có khách yêu cầu, chẳng hạn như qua điện thoại.[51]
Hệ thống y tế phục vụ các bệnh nhân chỉ giao tiếp được bằng tiếng Việt thông qua thông dịch viên. Tuy nhiên, khi Đạo luật Bảo vệ Bệnh nhân và Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (Obamacare) bắt đầu có hiệu lực tại California, cả tiểu bang này chỉ có 9 thông dịch viên y tế có chứng chỉ hành nghề phục vụ 282.000 người gốc Việt không giỏi tiếng Anh. Do vậy, đôi khi bệnh viện phải thuê cả thông dịch viên không chính thức để phổ biến các thông tin quan trọng.[52]
Tại một số khu đông người Mỹ gốc Việt, các giáo xứ Công giáo có thánh lễ bằng tiếng Việt. Tính đến 2008, Giáo phận Orange tại miền Nam California dâng lễ bằng tiếng Việt mỗi tuần 53 lần tại 14 giáo xứ.[53] Các buổi lễ này có lúc pha lẫn tiếng Anh để thu hút giới trẻ.[54] Để bảo tồn ngôn ngữ, nhiều giáo xứ mở lớp dạy ngôn ngữ và giáo lý bằng tiếng Việt, và các tổ chức Công giáo tại Hoa Kỳ cũng xuất bản nhiều tờ báo và tạp chí.[55]
Các nhà nghiên cứu tìm thấy một mối liên hệ giữa khả năng sử dụng tiếng Việt và học lực ở các học sinh gốc Việt. Một cuộc khảo sát năm 1995 với học sinh trung học người Việt ở New Orleans cho thấy học sinh trình độ tiếng Việt cao hơn sẽ có thành tích học tập tốt hơn dù trên trường chỉ dùng tiếng Anh.[56] Theo các nhà nghiên cứu Bankston và Zhou, học sinh có năng lực tiếng Việt tốt sẽ cảm giác mình là người Việt một cách sâu sắc hơn và gắn kết hơn với người lớn người Việt. Mối liên kết này tạo ra một hệ thống tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thế hệ sinh viên, góp phần nâng cao thành tích học tập. Các nghiên cứu này cho thấy nếu phụ huynh cho con đi học tiếng Việt thì chẳng những sẽ giúp cải thiện kỹ năng tiếng Việt mà còn sẽ tăng thành tích học tập.[56]
Các trường Việt ngữ cộng đồng bắt đầu xuất hiện từ cuối thập niên 1970. Các lớp học thường được tổ chức tại các nhà thờ, chùa chiền và các địa điểm khác vào những ngày cuối tuần. Giáo viên đứng lớp thường là tình nguyện viên, và trường thường miễn học phí hoặc thu một mức học phí rất thấp.[57]
Trong năm 1998, tại miền Nam California đã có 8.000 học sinh ghi danh học tại 55 trường Việt ngữ cộng đồng.[57] Theo một cuộc khảo sát của chính phủ Việt Nam, vào năm 2009 thì tại nước Mỹ đã có hơn 200 cơ sở, trung tâm dạy tiếng Việt, mỗi trung tâm có từ 100–1.000 học sinh. Riêng California có 16.000 học sinh học tại 86–90 trung tâm, với khoảng 1.600 giáo viên tham gia giảng dạy.[58] Ban Đại Diện Các Trung Tâm Việt Ngữ Nam California, nay là Liên Hiệp Các Trường Việt Ngữ Hải Ngoại (TAVIET) đại diện cho hơn 100 trường Việt ngữ ở miền Nam California.[14] Các trường phối hợp để thống nhất phương pháp giảng dạy, in sách vở thay vì sử dụng sách giáo khoa từ Việt Nam.[14] Các bộ sách do TAVIET biên soạn gồm có cuốn "Sổ Tay Chính Tả", tám cuốn "Giáo Khoa Việt Ngữ" cho lớp mẫu giáo đến lớp 7 và bộ "Sử Việt Bằng Tranh" gồm năm tập. Bộ sách giáo khoa của TAVIET đã được một số học khu tại California sử dụng để giảng dạy trong chương trình song ngữ Anh-Việt.[59] Ngoài ra, Trung Tâm Tài Liệu Quốc Gia về Ngôn Ngữ Châu Á (NRCAL) tại Đại học Tiểu bang California tại Fullerton cũng soạn tài liệu dựa theo trải nghiệm của người Mỹ gốc Việt, tế nhị hơn và đáp ứng nhu cầu của cộng đồng.[14]
Trong một cuộc khảo sát trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt ở miền Nam California, tuy chỉ có 25% người Việt thế hệ thứ nhất gửi con em vào các trường Việt ngữ nhưng con số này đã lên đến 50% ở thế hệ 1.5 và thế hệ thứ hai.[60]
Học sinh và giáo viên chương trình song ngữ Việt-Anh thuộc Học khu Westminster diễn hành nhân dịp Tết năm 2023.
Học sinh và giáo viên chương trình Việt ngữ thuộc Trường Trung học Garden Grove diễn hành nhân dịp Tết năm 2015.
Từ năm 1988, cử tri thông qua một đạo luật bắt các trường chỉ được dạy bằng tiếng Anh khiến việc dạy họ song ngữ tại California trở nên nan giải.[61] Mãi đến năm 2016, đạo luật này được bãi bỏ thì các chương trình song ngữ mới được phát triển mạnh. Nhiều lớp song ngữ ở cấp tiểu học mọc lên ở một số học khu ở những nơi có nhiều người Việt sinh sống. Đến năm học 2016–2017, có bốn học khu toàn quốc dạy song ngữ: học khu Westminster ở California, học khu Austin ở Texas, học khu Portland ở Oregon, và học khu Highline ở Quận King, Washington.[13] Tại Austin, năm 2015, giới chức cũng cân nhắc mở thêm lớp cho học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông.[62] Học sinh các chương trình này chủ yếu là người Việt, nhưng cũng có học sinh từ các sắc tộc khác ghi danh.[13][62][63] Học khu ở Westminster phối hợp với Đại học Tiểu bang California tại Fullerton để thiết kế chương trình giảng dạy.[63] Đến năm 2021, các chương trình này lan rộng sang các khu vực khác, đặc biệt là hai khu vực đông người Việt nhất là San Jose (các học khu Alum Rock và Franklin–McKinley)[64] và Quận Cam thuộc California.[14] Tại Quận Cam thậm chí còn có lớp dạy tiếng Việt cho học sinh từ bậc mẫu giáo đến hết phổ thông cũng như có lớp song ngữ từ bậc tiểu học đến hết phổ thông.
Trong một cuộc phỏng vấn với báo VnExpress năm 2004, bà Tôn Nữ Thị Ninh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Việt Nam, bình luận về việc "có những cá nhân, tổ chức dạy tiếng Việt cho người Việt ở nước ngoài, chứ không phải chờ đề án của nhà nước":
“
Nếu nhà nước mình không tạo điều kiện dạy tiếng Việt cho người Việt ở nước ngoài thì xảy ra hai việc. Thứ nhất là những thế hệ sau này sẽ mất gốc Việt Nam hoàn toàn, không biết gì về văn hóa, ngôn ngữ nơi họ sinh ra. Thứ hai hiện giờ ở nhiều nơi, các phần tử phản động cũng tổ chức lớp tiếng Việt. Một số cha mẹ Việt kiều muốn con mình đừng quên tiếng Việt đành nhắm mắt để con đi học những lớp dạy tiếng Việt và bị lồng cả chính trị vào. Nói cách khác, đất trống nhà nước mình không xuất hiện, mà bỏ ngỏ thì thế hệ thứ hai và con nuôi người Việt sẽ không biết gì về Việt Nam, hoặc có thể đến với những tổ chức phản động.
Trong nhiều năm, chính phủ Việt Nam đã có nhiều đề xuất đưa giáo viên ra hải ngoại để dạy tiếng Việt; vào năm 2004 Bộ Chính trị đã có dự án chi ra khoảng 500.000 USD để thực hiện điều này. Dự án nhằm nghiên cứu tình trạng giảng dạy tiếng Việt tại các cộng đồng hải ngoại và biên soạn giáo trình, in ấn sách vở, và tổ chức các lớp học trong cộng đồng. Có báo cáo cho rằng dự án khó khả thi, vì các lớp học do chính quyền Việt Nam đài thọ sẽ lập tức bị tẩy chay và phản đối ở phương Tây.[68] Chính quyền liên lạc với người Việt làm việc trong lĩnh vực giáo dục ở nước ngoài, đề nghị hỗ trợ tài chính và các lĩnh vực khác để biên soạn giáo trình và tổ chức lớp học. Mục đích là để xuất bản các tài liệu dạy học "trung lập" để "cập nhật" tiếng Việt "lỗi thời" của các cộng đồng hải ngoại, giúp các lớp học được bài bản hơn, và tạo ra một diễn đàn phi chính trị, điều mà các lớp học cộng đồng ở hải ngoại không làm được. Tuy nhiên, không dễ để các cộng đồng hải ngoại chấp nhận tài liệu do chính quyền Việt Nam tài trợ nên việc này chỉ khả thi qua các phương tiện điện tử (Internet và truyền hình vệ tinh).[68]
Năm 2010, Mỹ là một trong 6 nước thí điểm để chính phủ Việt Nam thực hiện dự án dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Nhân dịp này, đại diện của chính phủ cho rằng một thách thức đối với "những người đang tham gia vào công cuộc giữ gìn tiếng Việt cho các thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài" là "sự tranh giành ảnh hưởng giữa các cơ sở dạy tiếng Việt ở bên ngoài".[69]
Từ năm 2005, chính phủ Việt Nam đã bắt đầu biên soạn giáo trình để dạy tiếng Việt cho người Việt ở nước ngoài. Đến năm 2016, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cho tái bản hai bộ sách Tiếng Việt vui và Quê Việt cho mục đích này.[70]
Cộng đồng người Mỹ gốc Việt phản đối gay gắt tài liệu từ chính quyền Việt Nam. Một số lý do bao gồm: không phù hợp với học sinh gốc Việt, và không giải thích được vì sao người Việt phải bỏ nước ra đi trong khi nhiều phụ huynh muốn con em phải hiểu điều này.[71] Năm 2015, thị trưởng thành phố Westminster Tạ Đức Trí lên tiếng báo động về một quyển sách giáo khoa phổ biến ở các trường công vì chứa những cụm từ như "đăng ký hộ khẩu", "đăng ký kết hôn", tem in hình cờ đỏ sao vàng,[72] gọi đây là bằng chứng của việc "dùng tài liệu Cộng sản để dạy tiếng Việt."[73][74]
Trong những năm đầu, những người sử dụng tiếng Việt trên các diễn đàn Internet dùng quy ước VIQR để đánh tiếng Việt dùng bảng mã ASCII với bàn phím tiêu chuẩn tiếng Anh ở Mỹ vốn không có thanh điệu. Từ năm 1989, Nhóm Tiêu chuẩn hóa Tiếng Việt (Viet-Std Group) được thành lập để phối hợp với các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế để tiêu chuẩn hóa các bảng mã tiếng Việt. Tổ chức đề xuất tiêu chuẩn VISCII để hỗ trợ xử lý tiếng Việt có dấu thanh. Một nhóm phi lợi nhuận khác là TriChlor Software, đã phát triển nhu liệu giúp xử lý và hiển thị tiếng Việt trên điện toán.[75] Đồng thời, một số tổ chức khác như VNI và Hội Chuyên gia Việt Nam cũng đưa ra các tiêu chuẩn và nhu liệu nhằm hỗ trợ tiếng Việt.[75] Với quá nhiều tiêu chuẩn cạnh tranh nhau, việc hỗ trợ tiếng Việt trên máy tính trở nên phức tạp cho đến khi tiêu chuẩn Unicode được bắt đầu sử dụng rộng rãi.[75] Vì lý do chính trị, tiêu chuẩn TCVN của nhà nước Việt Nam không được sử dụng rộng rãi bên ngoài lãnh thổ này.[76]
Thông báo tiếng Việt tuyển dụng nhân viên siêu thị Lee's Supermarket chêm nhiều từ tiếng Anh ("cashiers" thay vì "thu ngân" và "text" thay vì "nhắn tin")
Sau nhiều năm không tiếp xúc với tiếng Việt trong nước, tiếng Việt ở Hoa Kỳ có một số khác biệt. Sau khi khảo sát một số trang web chủ yếu được xuất bản ở Hoa Kỳ, tác giả Đào Mục Đích tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhận thấy tiếng Việt ở hải ngoại chịu nhiều ảnh hưởng từ tiếng Anh, và có một số khác biệt về chính tả, từ vựng với tiếng Việt phát triển tại Việt Nam.
Sinh sống trong môi trường tiếng Anh và thông thạo tiếng Anh nên trong đời sống hàng ngày, nhiều người chèn các từ tiếng Anh vào các câu tiếng Việt.[79][80] Đào Mục Đích cho rằng tiếng Việt hải ngoại chịu ảnh hưởng khá nhiều từ tiếng Anh, có những từ dường như dịch từ tiếng Anh sang nên xa lạ với cách diễn đạt trong nước, hiện tượng dùng Anh-Việt xen kẽ trong các ấn phẩm báo chí, đặc biệt là trong lĩnh vực quảng cáo.[81] Về cú pháp, tác giả cũng nêu ra một số cách diễn đạt chịu ảnh hưởng từ tiếng Anh, như cấu trúc "bị/được bởi/do/nhờ" xuất hiện với tần suất cao trong khi ở Việt Nam thì hạn chế hơn vì còn có nhiều tranh cãi.[82]
Đối với những người coi tiếng Anh là ngôn ngữ chính và chỉ dùng tiếng Việt ở nhà (ngôn ngữ di sản), tiếng Việt của họ có những đặc điểm của tiếng Anh như: dùng từ khái quát tương ứng với một từ tiếng Anh thay vì dùng từ đặc tả cụ thể hơn (carry – mang, vác, khiêng, bồng bế, xách, bưng; wear – mặc, mang, đeo, đội), sử dụng các loại từ đơn giản (cái) hay không sử dụng loại từ, không sử dụng từ láy, hoặc sử dụng các đại từ nhân xưng đơn giản (con).[80][83]
Sau 1975, tiếng Việt tại Việt Nam được chuẩn hóa qua sự giao thoa giữa các ngôn ngữ vùng miền; còn tiếng Việt tại hải ngoại vẫn sử dụng ngữ âm và từ vựng miền Nam trước 1975.[84] Ở Hoa Kỳ, dù tiếng Việt cũng có ba phương ngữ Bắc, Trung, Nam rõ ràng nhưng phương ngữ miền Bắc chịu nhiều ảnh hưởng về ngữ âm từ các phương ngữ miền Nam và miền Trung do quá trình di cư trong khoảng thời gian 1954 đến 1975. Giọng tiếng Việt miền Bắc tại Hoa Kỳ không lẫn lộn các phụ âm đầu l và n và không phát âm các phụ âm r, d, và gi như ở Việt Nam.[80] Phương ngữ miền Nam (Sài Gòn) vẫn là phương ngữ tiêu chuẩn và áp đảo trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt,[80] trong khi tại Việt Nam thì phương ngữ miền Bắc (Hà Nội) có vị trí áp đảo và được xem là phương ngữ chuẩn.[85] Tại Hoa Kỳ, khi chưa công khai lập trường chính trị, người nói giọng Bắc đôi khi sẽ bị coi thường, dè bỉu và bị nghi là thân cộng.[86][87]
Theo Đào Mục Đích, tiếng Việt hải ngoại sử dụng nhiều từ Hán-Việt trong các danh từ nói chung và tên địa danh nói riêng (ví dụ Á Căn Đình, A Phú Hãn, Phi Luật Tân, Tô Cách Lan), trong khi ở Việt Nam không còn dùng nữa hoặc đã chuyển sang các từ thuần Việt (ví dụ điều giải – hòa giải, đệ nhị thế chiến – chiến tranh thế giới thứ hai, túc cầu – bóng đá) hay vay trực tiếp từ tên nước ngoài (ví dụ sinh tố – vitamin, phụ hệ di truyền thể – DNA, Mỹ kim – đô la Mỹ).[88] Tiếng Việt hải ngoại còn có xu hướng tạo các từ ghép mới từ các yếu tố gốc Hán, ông cho rằng xu hướng này cũng giống với báo chí trong nước.[88] Ông cũng chỉ ra một số cách sử dụng từ mà ông cho là thiếu chính xác, không đúng ngữ cảnh.[81]
Ngược lại, những nhà hoạt động trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt như nhà báo Trần Phong Vũ cho rằng tiếng Việt trong nước có nhiều từ mới dùng sai so với nghĩa gốc, chẳng hạn từ "vô tư" vốn không hề mang nghĩa "như một thái độ tự nhiên". Ông cho rằng có nhiều phát triển mới trong tiếng Việt trong nước có xu hướng "đi ngược lại đạo lý" và "truyền thống khiêm tốn" của người Việt, những từ "đao to búa lớn" vô nghĩa lại phổ biến rộng rãi, nhưng đồng thời cũng có một số sáng tạo khéo léo và khôn ngoan có thể chấp nhận được.[89] Năm 2018, Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hoá Việt Nam tổ chức Hội nghị Thống nhất Chính tả tiếng Việt nhằm thống nhất chính tả tiếng Việt tại Hoa Kỳ, thu hút nhiều nhà văn và nhân sĩ gốc Việt.[90] Các tham dự viên biểu quyết và đồng thuận giữ nguyên bảng chữ cái tiếng Việt gồm 23 ký tự (không thêm chữ f hay j), đánh dấu trên âm chính (theo ngữ âm học), không hủy bỏ sử dụng chữ "i" hay "y", và sử dụng từ Hán-Việt sao cho đúng ý nghĩa và đúng chỗ (hội nghị cho rằng các từ như "liên hệ", "hoành tráng", "triển khai/khai triển", "đảm bảo/bảo đảm" đang bị sử dụng bừa bãi).[91][92]
Một thùng rác sai chính tả tiếng Việt tại Seattle (ràc thay vì rác)
Có những từ xuất hiện sau năm 1975 bị nghi ngờ là "cộng sản" hoặc đặc trưng đến đời sống dưới chế độ này.[95] Khi dịch tài liệu sang tiếng Việt, vô tình sử dụng các từ đó có thể gợi lại quá khứ đau thương cho người đọc, gây phản cảm. Ví dụ, người Mỹ gốc Việt dùng từ "ghi danh" thay vì "đăng ký" và "thống kê dân số" thay vì "điều tra dân số". Đã có trường hợp bản dịch tiếng Việt của các cơ quan chính phủ Mỹ khiến nhiều người sợ tham gia các chương trình của chính phủ, chẳng hạn đi bầu cử hoặc trả lời Thống kê Dân số Hoa Kỳ.[96][97] Năm 2010, sau vụ tràn dầu Deepwater Horizon, nhiều người dân đánh cá tại Louisiana không dám đòi bồi thường thiệt hại vì các thông dịch viên của BP đều đến từ Việt Nam và dùng "thuật ngữ cộng sản".[95] Năm 2018, một bảng quảng cáo chuyến bay về Việt Nam của hãng hàng không ANA gây phẫn nộ ở San Jose vì gọi thành phố lớn nhất Việt Nam là Thành phố Hồ Chí Minh trong bản tiếng Anh thay vì tên cũ là Sài Gòn như trong phiên bản tiếng Việt; quảng cáo này sau đó nhanh chóng được gỡ bỏ.[98] Ngoài ra, nhiều bản dịch của cơ quan chính phủ khiến người đọc hiểu nhầm vì dịch sát nghĩa, chẳng hạn, trong tài liệu tiếng Việt hướng dẫn về Đạo luật Bảo vệ Bệnh nhân và Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (Obamacare), "insurance marketplace" bị dịch thành "sàn giao dịch bảo hiểm".[99]
Tại nhiều lớp tiếng Việt ở bậc đại học, các giảng viên được đào tạo tại Việt Nam sau 1975 thường sử dụng phương ngữ miền Bắc để giảng dạy, với lý do rằng đây là phương ngữ được chính phủ Việt Nam ấn định là chuẩn, và chỉ trích vốn liếng tiếng Việt mà các học viên hấp thụ từ gia đình (quê ở miền Nam hoặc miền Trung) là "không chuẩn", "lỗi thời", hay "lạc hậu". Nhiều phụ huynh nghe con mình nói giọng Bắc, dùng từ Bắc thì ác cảm và bất bình nên đã khiếu nại với Viện Đại học California nhưng đến năm 2006, vụ việc vẫn chưa được giải quyết.[100]
↑Garza, Cynthia Leonor (ngày 31 tháng 7 năm 2007). "Radio Saigon lures Vietnamese to Houston"[Radio Saigon mời mọc người Việt đến Houston]. Houston Chronicle (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2022.
↑"Bản Đúc Kết HNTNCTTV 1". Westminster, California: Viện Nghiên Cứu Lịch Sử và Văn Hoá Việt Nam. ngày 6 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2022.
Dao, Vy Thuc; Bankston, Carl L. III (2010). "Vietnamese in the USA"[Tiếng Việt tại Hoa Kỳ]. Trong Potowski, Kim (biên tập). Language Diversity in the USA[Đa dạng ngôn ngữ tại Hoa Kỳ]. Cambridge University Press. tr.128–145.
Le, Mai-Dung; Nguyen, Tu-Uyen (2012). "Social and Cultural Influences on the Health of the Vietnamese American Population"[Những tác động xã hội và văn hóa đến sức khỏe dân người Mỹ gốc Việt]. Trong Yoo, Grace G.; Le, Mai-Dung; Oda, Alan Y. (biên tập). Handbook of Asian American Health[Sổ tay sức khỏe người Mỹ gốc Á]. Springer. tr.87–101.
Lieberman, Kim-An (2003). "Virtually Vietnamese: Nationalism on the Internet"[Người Việt trên mạng: Chủ nghĩa dân tộc trên Internet]. Trong Lee, Rachel C.; Wong, Sau-ling Cynthia (biên tập). Asian America.Net: Ethnicity, Nationalism, and Cyberspace[Mạng nước Mỹ kiểu của người gốc Á: Chủng tộc, chủ nghĩa dân tộc và mạng]. Psychology Press. tr.82–84.
McDaniel, Drew O. (2009). "Asian American News Media". Trong Sterling, Christopher H. (biên tập). Encyclopedia of Journalism. Quyển1: A-C. Sage Publications, Inc. tr.195–211.
Zhao, Xiaojian; Park, Edward J.W., biên tập (2013). "Little Saigon and Vietnamese American Communities"[Little Saigon và các cộng đồng người Mỹ gốc Việt]. Asian Americans: An Encyclopedia of Social, Cultural, Economic, and Political History. Quyển1: A-F. ABC-CLIO. tr.799–802.
Đàm Trung Pháp (tháng 7 năm 2020). "Tiếng Việt của người Việt ở Mỹ". Tập-San Việt-Học. Viện Việt-Học. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 12 năm 2021. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2021.
Lam, Mariam Beevi (mùa thu 2006). "The Cultural Politics of Vietnamese Language Pedagogy"[Chính trị Văn hóa trong Giáo dục Việt ngữ](PDF). Journal of Southeast Asian Language Teaching. Quyển12 số2. Hội đồng Giáo viên các Ngôn ngữ Đông Nam Á. ISSN1932-3611. Bản gốc(PDF) lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2022. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2022.
Pham, Andrea Hoa (2008). "The Non-Issue of Dialect in Teaching Vietnamese"[Phi vấn đề về phương ngữ trong việc dạy tiếng Việt](PDF). Journal of Southeast Asian Language Teaching. Quyển14. tr.22–39. Bản gốc(PDF) lưu trữ ngày 7 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2022.
Shin, Hyon B.; Ortman, Jennifer M. (ngày 21 tháng 4 năm 2011). "Language Projections: 2010 to 2020"(PDF). Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2021.
Tran, Anh (2008). "Vietnamese Language Education in the United States" [Giáo dục Việt ngữ tại Hoa Kỳ]. Language, Culture and Curriculum. Quyển21 số3. tr.256–268. doi:10.1080/07908310802385923.